Η ΟΠΕΡΑ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΙ, Η ΣΚΗΝΗ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΑΣ
Η Τραβιάτα: Η όπερα του Βέρντι και η ταραχώδης πρεμιέρα της στη Βενετία
Μία από τις πιο πολυπαιγμένες όπερες του κόσμου ξεκίνησε ως αποτυχία στη La Fenice της Βενετίας το 1853 — η αληθινή ιστορία της Τραβιάτας του Βέρντι, από παρισινό θεατρικό έργο στη βενετσιάνικη αναγέννηση.
Δείτε τις βραδιές όπερας στο GetYourGuide ↗Μια τραγωδία γραμμένη μέσα σε λίγες εβδομάδες
Ο Τζουζέπε Βέρντι συνέθεσε την Τραβιάτα στις αρχές του 1853, δουλεύοντας γρήγορα ακόμη και για τα δικά του παραγωγικά δεδομένα, διασκευάζοντας το έργο του Αλέξανδρου Δουμά υιού «Η Κυρία με τις Καμέλιες» — το οποίο με τη σειρά του βασιζόταν στο μυθιστόρημα του ίδιου του Δουμά για μια Παριζιάνα εταίρα. Ο Βέρντι είχε δει μια παρισινή παραγωγή του έργου την προηγούμενη χρονιά και έλκυστος από το ειλικρινές, σύγχρονο θέμα του: μια γυναίκα που έχει πέσει, ένας έρωτας που η οικογένεια του εραστή της δεν αποδέχεται, και ένας θάνατος από φυματίωση. Το να τεθεί η ιστορία μιας εταίρας ως σοβαρή όπερα ήταν ασυνήθιστο για την εποχή, και ο Βέρντι σύμφωνα με πληροφορίες ήθελε να ανεβεί με σύγχρονα κοστούμια — ένα αίτημα που η La Fenice της Βενετίας απέρριψε υπέρ μιας ασφαλέστερης εποχιακής τοποθέτησης.
Βραδιά πρεμιέρας στη La Fenice, 6 Μαρτίου 1853
Η πρεμιέρα δεν πήγε καλά. Σύγχρονες μαρτυρίες κάνουν λόγο για ένα καστ που δεν ταίριαζε — η σοπράνο που ερμήνευε τη Βιολέτα, έναν χαρακτήρα που υποτίθεται πως πεθαίνει από φυματίωση, κρίθηκε πολύ στιβαρή για να είναι πειστικός ο ρόλος — και για ένα κοινό που είχε αναστατωθεί από μια ηρωίδα που ήταν, αναμφισβήτητα, εταίρα και όχι κόμισσα μεταμφιεσμένη. Ο Βέρντι φέρεται να χαρακτήρισε τη βραδιά φιάσκο σε επιστολή προς φίλο του. Πρόκειται για μια από τις πιο τεκμηριωμένες αποτυχίες στην ιστορία της όπερας: ένα έργο που σήμερα παίζεται περισσότερο από σχεδόν οποιοδήποτε άλλο στο ρεπερτόριο άνοιξε με πραγματική αποτυχία, στην ίδια πόλη όπου, ενάμισι αιώνα αργότερα, εξακολουθεί να ανεβαίνει, τώρα μέσα σε ένα ιδιωτικό παλάτσο του Μεγάλου Καναλιού και όχι σε δημόσια όπερα.
Η ιστορία, με λίγα λόγια
Χωρίς να αποκαλύψουμε τις ανατροπές της, η Τραβιάτα ακολουθεί τη Βιολέτα, μια Παριζιάνα εταίρα, και τη σχέση της με έναν νεαρό άνδρα ονόματι Αλφρέδο — μια σχέση που περιπλέκεται από την αποδοκιμασία της οικογένειάς του και από την επιδεινούμενη υγεία της Βιολέτας. Είναι μια ιστορία εσωτερική για τα δεδομένα της όπερας: χωρίς μάχες, χωρίς θεούς, χωρίς δυναστικές ίντριγκες, μόνο μια χούφτα χαρακτήρες και μια πλοκή που εκτυλίσσεται ως επί το πλείστον σε σαλόνια και ιδιωτικά διαμερίσματα. Αυτή η οικιακή κλίμακα είναι εν μέρει ο λόγος που η όπερα συνεχίζει να βρίσκει νέες σκηνοθεσίες, από μεγαλοπρεπείς αίθουσες όπερας με πλήρη χορωδία και ορχήστρα έως πολύ μικρότερες διασκευές — το συναισθηματικό βάρος βρίσκεται σε λίγες στενές σχέσεις παρά στο θέαμα.
Από αποτυχία, σταθερό κομμάτι του ρεπερτορίου
Ο Βέρντι και οι συνεργάτες του αναθεώρησαν την όπερα — σύμφωνα με πληροφορίες, προσαρμόζοντας το καστ και μέρος της σκηνοθεσίας — για μια δεύτερη παραγωγή στη Βενετία το 1854, στο Teatro San Benedetto, η οποία πέτυχε εκεί όπου η πρεμιέρα στη La Fenice δεν τα είχε καταφέρει. Από εκεί, η Τραβιάτα έγινε μία από τις πιο συχνά ανεβασμένες όπερες στον κόσμο, θέση που διατηρεί μέχρι σήμερα. Το ιστορικό των αναθεωρήσεων έχει σημασία για το πλαίσιο: η εκδοχή που το κοινό γνωρίζει και αγαπά σήμερα δεν ήταν άμεση επιτυχία, ήταν μια επιστροφή, και συνέβη να επιστρέψει στην ίδια πόλη που την είχε απορρίψει πρώτη.
Γιατί αυτή η όπερα ταιριάζει σε σκηνοθεσία δωματίου
Το καστ της Τραβιάτας είναι μικρό για τα δεδομένα της όπερας και μεγάλο μέρος του δράματος εκτυλίσσεται σε ιδιωτικούς χώρους — ένα σαλόνι, μια κρεβατοκάμαρα, ένα γραφείο — παρά σε δημόσιες πλατείες ή πεδία μάχης. Αυτό την καθιστά φυσική επιλογή για παρουσίαση μέσα σε πραγματικά σπίτια αντί σε θέατρο ειδικά κατασκευασμένο: η όπερα ήταν ήδη, κατά μία έννοια, γραμμένη σε κλίμακα σαλονιού, ακόμη κι όταν εκτελείται με πλήρη ορχήστρα και χορωδία για τις σκηνές του πάρτι. Όποια συγκεκριμένη όπερα κι αν είναι προγραμματισμένη ένα δεδομένο βράδυ σε ένα παλάτσο του Μεγάλου Καναλιού, αξίζει να γνωρίζετε ότι η ιστορία της Τραβιάτας — οι αναθεωρήσεις του Βέρντι, η οικιακή κλίμακα της ιστορίας — είναι μέρος του λόγου που αυτό το ρεπερτόριο ταξιδεύει τόσο καλά σε οικείους χώρους.