VERDI'S OPERA, VENETIË'S PODIUM
La Traviata: Verdi's opera en de moeizame première in Venetië
Een van 's werelds meest uitgevoerde opera's begon als een flop in Venetië's La Fenice in 1853 — het echte verhaal van Verdi's La Traviata, van Parijs' toneelstuk tot Venetiaanse comeback.
Bekijk opera-avonden op GetYourGuide ↗Een tragedie geschreven in enkele weken
Giuseppe Verdi componeerde La Traviata begin 1853, razendsnel werkend zelfs naar zijn eigen productieve maatstaven, en bewerkte daarbij het toneelstuk La Dame aux Camélias van Alexandre Dumas fils — dat op zijn beurt voortkwam uit Dumas' eigen roman over een Parijse courtisane. Verdi had het jaar daarvoor een Parijse opvoering van het stuk gezien en voelde zich aangetrokken tot het openhartige, hedendaagse onderwerp: een gevallen vrouw, een liefdesaffaire die haar geliefdes familie niet accepteert, en een dood aan tuberculose. Het verhaal van een courtisane als serieuze opera opvoeren was ongebruikelijk voor die tijd, en Verdi wilde het naar verluidt in moderne kleding ensceneren — een verzoek dat het Venetiaanse La Fenice afwees ten gunste van een veiliger historische setting.
Première in La Fenice, 6 maart 1853
De première verliep niet goed. Hedendaagse verslagen wijzen op een slecht samengestelde cast — de sopraan die Violetta zong, een personage dat verondersteld wordt aan tuberculose te sterven, werd te robuust geacht voor de rol om geloofwaardig te zijn — en op een publiek dat zich ongemakkelijk voelde bij een heldin die onmiskenbaar een courtisane was en niet een verklede gravin. Verdi zou de avond in een brief aan een vriend een fiasco hebben genoemd. Het is een van de beter gedocumenteerde flops uit de operageschiedenis: een werk dat nu vaker wordt opgevoerd dan bijna enig ander in het repertoire, ging in première met een echte mislukking, in dezelfde stad waar het anderhalve eeuw later nog steeds wordt opgevoerd, nu in een privépaleis aan het Canal Grande in plaats van een openbaar operahuis.
Het verhaal, in grote lijnen
Zonder de wendingen te verklappen volgt La Traviata Violetta, een Parijse courtisane, en haar liefdesaffaire met een jonge man genaamd Alfredo — een relatie die bemoeilijkt wordt door de afkeuring van zijn familie en door Violetta's verslechterende gezondheid. Het is een intiem verhaal naar operamaatstaven: geen veldslagen, geen goden, geen dynastieke politiek, slechts een handjevol personages en een plot die zich grotendeels afspeelt in salons en privévertrekken. Die huiselijke schaal is mede de reden waarom de opera steeds nieuwe ensceneringen blijft vinden, van grote operahuizen met volledig koor en orkest tot veel kleinere arrangementen — het emotionele gewicht zit in een paar nauwe relaties, niet in spektakel.
Van mislukking tot vast onderdeel van het repertoire
Verdi en zijn medewerkers herzagen de opera — naar verluidt met aanpassingen aan de bezetting en een deel van de enscenering — voor een tweede Venetiaanse productie in 1854, in het Teatro San Benedetto, die slaagde waar de première in La Fenice dat niet had gedaan. Van daaruit werd La Traviata een van de meest opgevoerde opera's ter wereld, een status die het nog steeds heeft. De revisiegeschiedenis is belangrijk voor de context: de versie die het publiek vandaag kent en liefheeft was geen onmiddellijke hit, het was een comeback, en die comeback vond toevallig plaats in dezelfde stad die het werk eerst had afgewezen.
Waarom deze opera zich leent voor een enscenering op kamerschaal
De cast van La Traviata is klein naar operamaatstaven en veel van het drama speelt zich af in privévertrekken — een salon, een slaapkamer, een studeerkamer — in plaats van op openbare pleinen of slagvelden. Dat maakt het een natuurlijke keuze voor een opvoering in echte huiselijke kamers in plaats van een speciaal gebouwd theater: de opera was in zekere zin al op salonschaal geschreven, zelfs wanneer ze met volledig orkest en koor wordt uitgevoerd voor de feestscènes. Welke specifieke opera er op een bepaalde avond ook op het programma staat in een palazzo aan het Canal Grande, het is de moeite waard te weten dat Traviata's geschiedenis — Verdi's revisies, de huiselijke schaal van het verhaal — mede de reden is waarom dit repertoire zich goed leent voor intieme ruimtes.